Official sources check කළ දිනය: 2026 ඔක්තෝබර් 22
Accademia Melitalia එකේ ගොඩක් සිසුන් අපෙන් එකම දේ අහනවා. ඉතාලියන් la musica කියනවා, ඒත් delle canzoni කියන්නේ ඇයි? il pane කියන්නේ කොයි වෙලාවටද, නිකම්ම pane කියන්නේ කොයි වෙලාවටද?
මේකට උත්තරය තියෙන්නේ articolo (article) එකේ. Article එක කියන්නේ English වල "the" හෝ "a" වගේ, නාම පදයකට ඉස්සරහින් එන පුංචි වචනය.
ඉතාලි භාෂාවේ article එකක් දාන්නේ නිකම්ම නෙවෙයි. ඔබ කතා කරන්නේ මොන දේ ගැනද, ඒකෙන් කොච්චර ප්‍රමාණයක් ගැනද කියලා article එකෙන් අහන කෙනාට කියනවා. Article එක මාරු කළොත්, ගොඩක් වෙලාවට වාක්‍යයේ තේරුමත් මාරු වෙනවා.
අපේ සිසුන් එවපු වාක්‍ය මුලින්ම අපි මේ ලිපියෙන් පැහැදිලි කරනවා. ඊට පස්සේ එදිනෙදා ජීවිතයෙන් තවත් examples ටිකක් බලමු. මේ grammar නීති අපි ඉතාලි භාෂාව ගැන තියෙන ප්‍රධාන reference එකක් වන Treccani Enciclopedia dell'Italiano එක්ක සසඳලා check කළා.[1][2]
Article අපිට අමාරු ඇයි?
සිංහලේ "the" කියන වචනයට කෙලින්ම ගැළපෙන වචනයක් නැහැ. "a" කියන අදහස අපි පෙන්නන්නේ වචනයේ අගට කෑල්ලක් එකතු කරලා: පොතක් (a book). අපි නිකම්ම පොත කිව්වොත්, ගොඩක් වෙලාවට ඒකේ තේරුම "the book" — ඒ කියන්නේ අපි දෙන්නම දන්න පොත.
ඉතින් සිංහල කතා කරන අපිට හිතෙන්න පුළුවන්, article එකක් නැත්නම් ඒ කියන්නේ අපි දන්න දෙයක් කියලා. ඒත් ඉතාලි භාෂාවේ ගොඩක් වෙලාවට වෙන්නේ ඒකේ අනිත් පැත්ත.
ඉතාලියෙන් article එකක් නැති නාම පදයකින් සාමාන්‍යයෙන් කියවෙන්නේ "ටිකක්", "පොදුවේ" හෝ "ප්‍රමාණය නොකියා" වගේ අදහසක්. හරියටම තේරුම මොකක්ද කියලා තීරණය වෙන්නේ වාක්‍යය අනුව. අපි දන්න, විශේෂිත දෙයක් ගැන කියනවා නම් il, la, lo වගේ "the" වර්ගයේ article එකක් ඕනේ.
English දැනුමත් ටිකක් උදව් වෙනවා, ඒත් සමහර වෙලාවට ඒකෙනුත් වැරදීම් වෙනවා. English වලින් "I like coffee" කියද්දී article එකක් නැහැ. ඒත් ඉතාලියෙන් අනිවාර්යයෙන්ම Mi piace il caffè කියන්න ඕනේ.
නාම පදයක් කියන්න කලින් ඔබෙන්ම ප්‍රශ්න දෙකක් අහගන්න. මම කියන්නේ මොකක් ගැනද කියලා අපි දෙන්නම දන්නවද? මම කියන්නේ කොච්චර ප්‍රමාණයක් ගැනද?
තෝරගන්න පුළුවන් විදි හතර
| වර්ගය | ඉතාලි forms | English වලින් අදහස | Example එක |
|---|---|---|---|
| articolo determinativo (definite article) | il, lo, l', la, i, gli, le | "the"; නැත්නම් "පොදුවේ X" | il pane (අර පාන් / පොදුවේ පාන්) |
| articolo indeterminativo (indefinite article) | un, uno, una, un' | a / an / එකක් | un panino (sandwich එකක්) |
| articolo partitivo (partitive article) | del, dello, dell', della, dei, degli, delle | some, ටිකක් | del pane (පාන් ටිකක්) |
| articolo zero (article එකක් නැතුව) | — | පොදුවේ, ඕනෑම එකක්, negative වාක්‍යවල "කොහෙත්ම නැහැ" | Non c'è pane. (පාන් නැහැ.) |
සරලව කිව්වොත්: definite article එක දාන්නේ අපි දන්න, විශේෂිත දෙයක් ගැන කතා කරද්දී. සමහර වෙලාවට පොදුවේ මුළු category එකක්ම ගැන කතා කරන්නත් මේ article එක පාවිච්චි කරනවා. Indefinite article එක දාන්නේ අහන කෙනාට අලුත්, එක දෙයක් ගැන කියද්දී. Partitive article එකෙන් කියන්නේ "ටිකක්" හෝ "කිහිපයක්" — හරියටම ප්‍රමාණය නොකියා.
Partitive article එක හැදෙන්නේ di (of) කියන වචනයයි definite article එකයි එකතු වෙලා: di + il = del, di + la = della, di + i = dei, di + le = delle.[2]
Indefinite article එකට plural (බහුවචන) form එකක් නැහැ. ඒ නිසා plural වලදී ඒ වැඩේ කරන්නේ partitive article එක: un libro (පොතක්) → dei libri (පොත් කිහිපයක්).[1]
උදාහරණ 1: බස් එකේදී සින්දු අහනවද, music අහනවද?
| වාක්‍යය | Article එක | තේරුම | Natural ද? |
|---|---|---|---|
| Ascolti le canzoni in autobus? | definite | බස් එකේදී ඔයා අර සින්දු අහනවද? අපි දෙන්නම දන්න සින්දු. | ඔව් — මොන සින්දුද කියලා අහන කෙනා දන්නවා නම් |
| Ascolti delle canzoni in autobus? | partitive | බස් එකේදී ඔයා සින්දු කිහිපයක් අහනවද? කීයක්ද කියන එක වැදගත් නැහැ. | Grammar අනුව හරි, ඒත් ප්‍රශ්නයක් විදිහට ටිකක් බරයි |
| Ascolti la musica in autobus? | definite (පොදුවේ) | බස් එකේදී ඔයා music අහනවද? පුරුද්දක් විදිහට. | වඩාත්ම natural ප්‍රශ්නය |
Le canzoni කියන්නේ "අර සින්දු". මෙතන කියන්නේ මොන සින්දු ගැනද කියලා අහන කෙනා දැනගෙන ඉන්න ඕනේ. Class එකේ ඉගෙන ගත්ත සින්දු වෙන්න පුළුවන්, නැත්නම් කලින් කතා කරපු singer කෙනෙක්ගේ සින්දු වෙන්න පුළුවන්.
කලින් ඒ සින්දු ගැන කතා කරලා නැත්නම්, මේ ප්‍රශ්නය ටිකක් අමුතු විදිහට ඇහෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා විස්තරය එකතු කරන්න: Ascolti le canzoni di Sanremo in autobus? (බස් එකේදී ඔයා Sanremo සින්දු අහනවද?)
ඒ category එක මොකක්ද කියලා කිව්වොත්, definite article එකේ plural form එකෙන් මුළු category එකම අදහස් කරන්නත් පුළුවන්: Ascolti le canzoni italiane? (ඔයා ඉතාලි සින්දු අහනවද?)
Delle canzoni කියන්නේ "සින්දු කිහිපයක්". Grammar අනුව ඒක හරි. ප්‍රශ්නයක් නොවන සාමාන්‍ය වාක්‍යයක ඒක හොඳට ගැළපෙනවා: Mentre aspetto l'autobus, ascolto delle canzoni. (බස් එක එනකම් මම සින්දු ටිකක් අහනවා.)
ඒත් "ඔව්" හෝ "නැහැ" කියලා උත්තර දෙන කෙටි ප්‍රශ්නයකදී ඉතාලියන් ගොඩක් වෙලාවට ඒක අතෑරලා මෙහෙම අහනවා: Ascolti canzoni in autobus?
මෙතන la musica කියන්නේ පොදුවේ music. ගොඩක් ඉතාලියන් අහන්නේ මේ විදිහට. Article එකක් නැතුව Ascolti musica in autobus? කියන එකත් natural.
පුරුදු සහ hobbies ගැන කතා කරද්දී definite article එක දාන්න, නැත්නම් article එකක් නැතුව කියන්න: Ascolti la musica? Ascolti musica? Guardi la TV? Leggi il giornale?
උදාහරණ 2: කුස්සියේ පාන්
| වාක්‍යය | Article එක | තේරුම | Natural ද? |
|---|---|---|---|
| Non c'è pane in cucina? | article එකක් නැහැ | කුස්සියේ පාන් කොහෙත්ම නැද්ද? පොඩ්ඩක්වත් නැද්ද? | ඔව්, සාමාන්‍යයෙන් කියන විදිහ |
| Non c'è del pane in cucina? | partitive | කුස්සියේ පාන් ටිකක් නැද්ද? ඔයා හිතන්නේ ටිකක් හරි තියෙනවා කියලා. | බලාපොරොත්තුවෙන් අහන ප්‍රශ්නයක් විදිහට විතරයි |
| Non c'è il pane in cucina. | definite | අර පාන් කුස්සියේ නැහැ. තියෙයි කියලා අපි බලාපොරොත්තු වුණු පාන් නැහැ. | ඔව් |
Non c'è pane කියන්නේ පාන් කොහෙත්ම නැහැ කියන එක. Negative වාක්‍යවලදී (ඒ කියන්නේ "නැහැ" කියන අදහස තියෙන වාක්‍යවලදී) ඉතාලියන් ගොඩක් වෙලාවට article එකක් දාන්නේ නැහැ. සාමාන්‍යයෙන් පාවිච්චි කරන්න හොඳම මේ විදිහ.
Non c'è del pane? ගොඩක් වෙලාවට අහන්නේ බලාපොරොත්තුවක් එක්ක. ඔයා හිතනවා පාන් ටිකක් තියෙනවා කියලා, ඉතින් අනිත් කෙනාට බලන්න කියනවා. ප්‍රශ්නයක් විදිහට නැතුව නිකම්ම Non c'è del pane කිව්වොත් ඒක අමුතුයි. ඒ වෙනුවට Non c'è pane කියන්න.
Non c'è il pane කියන්නේ ඕනෑම පාන් ගැන නෙවෙයි. කලින්ම දන්න, තියෙයි කියලා බලාපොරොත්තු වුණු පාන් නැහැ කියන එක — ගෙදර සාමාන්‍යයෙන් තියාගන්න පාන්, නැත්නම් කවුරුහරි ගේන්න තිබ්බ පාන්. අම්මා කෙනෙක් හෝ තාත්තා කෙනෙක් මෙහෙම කියන්න පුළුවන්: Non c'è il pane! Chi doveva comprarlo? (පාන් නෑනේ! ඒක ගේන්න තිබ්බේ කාටද?)
Negative වාක්‍යවලදී "any" (කිසිම) කියන අදහස del හෝ dei වලින් කියන්න එපා. "මට සල්ලි කොහෙත්ම නැහැ" = Non ho soldi. Non ho dei soldi කියන එක natural නැහැ.
Practice කරන්න තවත් examples
දවල් කෑමත් එක්ක වතුර
- A pranzo bevo acqua, non vino. දවල් කෑමත් එක්ක මම බොන්නේ වතුර, wine නෙවෙයි. (පුරුද්දක් — පොදුවේ වතුර.)
- Ho sete, bevo dell'acqua. මට තිබහයි, මම වතුර ටිකක් බොනවා. (දැන්, වතුර ටිකක්.)
- Bevi l'acqua! ඔයාගේ වතුර ටික බොන්න! (ඉස්සරහ තියෙන වීදුරුවේ වතුර.)
කඩේ ගිහින් බඩු ගන්නකොට
- Ho comprato delle mele. මම ඇපල් ගෙඩි ටිකක් ගත්තා.
- Ho comprato le mele. මම අර ඇපල් ගත්තා. (අපේ list එකේ තිබ්බ ඒවා.)
- Ho comprato mele, pane e latte. මම ඇපල්, පාන් සහ කිරි ගත්තා. (List එකක් කියද්දී article එකක් නැතුව කියන එක සාමාන්‍යයි.)
- Ho comprato un chilo di mele. මම ඇපල් කිලෝ එකක් ගත්තා. (ප්‍රමාණයක් කිව්වට පස්සේ එන්නේ di විතරයි.)
කැමති අකමැති දේවල් කියද්දී: definite article එක
piacere (කැමති වෙනවා), amare (ගොඩක් කැමතියි / ආදරෙයි), odiare (පේන්න බෑ), preferire (වැඩිපුර කැමතියි) වගේ ක්‍රියාපද එක්ක පොදුවේ දෙයක් ගැන කතා කරද්දී ඉතාලියන් definite article එක දානවා. මොකද මෙතන කතා කරන්නේ මුළු category එකම ගැන. ඒ නිසා මෙතන partitive article එක දාන්න බැහැ.[2]
- Mi piace il riso. මම බත් කන්න කැමතියි. (පොදුවේ බත් ගැන කියන්නේ. Mi piace riso කියන්න එපා.)
- Odio la pioggia. මට වැස්ස පේන්න බෑ.
- Preferisco i film italiani. මම වැඩිපුර කැමති ඉතාලි films වලට.
වාක්‍යය පටන් ගන්න නාම පදයක්
ක්‍රියාපදයට කලින් එන singular (ඒකවචන) නාම පදයකට සාමාන්‍යයෙන් article එකක් ඕනේ.[1][2]
- Il riso è pronto. බත් ලෑස්තියි. (Riso è pronto කියන්න එපා.)
- La vita in Italia è cara. ඉතාලියේ ජීවත් වෙන්න ගොඩක් වියදම් යනවා.
- È caduto del caffè sul tavolo. මේසෙට කෝපි ටිකක් හැලුණා. (මෙතන caffè එන්නේ ක්‍රියාපදයට පස්සේ. වාක්‍යය caffè වලින් පටන් ගන්නවා නම් article එක අනිවාර්යයි: Del caffè è caduto sul tavolo.)
දවස්: lunedì ද il lunedì ද?
Article එකක් නැතුව lunedì කිව්වොත් තේරුම ළඟම එන සඳුදා. Il lunedì කිව්වොත් තේරුම හැම සඳුදාම. Ci vediamo lunedì = ලබන සඳුදා හම්බවෙමු. La scuola è chiusa il lunedì = හැම සඳුදාම ඉස්කෝලේ වහලා.
සතියේ හැම දවසටම මේ නීතියම අදාළයි. (අතීත කාලයේ වාක්‍යයක article එකක් නැති lunedì එකෙන් කියවෙන්නේ ගිය සඳුදා: Lunedì sono andato dal medico. = ගිය සඳුදා මම doctor ළඟට ගියා.)[1]
Article එකක් නැතුව නිතර පාවිච්චි වෙන expressions
එදිනෙදා කතාවේ නිතර එන සමහර expressions වලට article එකක් එන්නේ නැහැ. ඒවා මුළු expression එකම එකට මතක තියාගන්න.[1] (නාම පදයට විස්තරයක් එකතු කළොත් නම් article එකක් එන්න පුළුවන්: vado nell'ufficio di Marco = මම Marco ගේ office එකට යනවා.)
- ho fame, ho fretta (මට බඩගිනියි, මට හදිස්සියි)
- vado in ufficio, sono a casa (මම office යනවා, මම ගෙදර ඉන්නේ)
- cerco casa, cerco lavoro (මම ගෙයක් හොයනවා, මම රස්සාවක් හොයනවා)
- per sbaglio, con cura (වැරදිලා, පරිස්සමින්)
උදාහරණයක්: Scusa, ho fretta: vado in ufficio e poi cerco casa. (සොරි, මට හදිස්සියි: මම office යනවා, ඊට පස්සේ ගෙයක් හොයන්න යනවා.)
සිංහල සහ English කතා කරන අය නිතර කරන වැරදි
- Mi piace caffè → Mi piace il caffè (English පුරුද්ද: පොදුවේ කතා කරද්දී article එකක් දාන්නේ නැහැ)
- Libro è sul tavolo → Il libro è sul tavolo (සිංහල පුරුද්ද: දන්න දෙයක් ගැන කියද්දී නිකම්ම නාම පදය කියනවා)
- Non ho dei figli → Non ho figli (negative වාක්‍යවල partitive article එක සාමාන්‍යයෙන් දාන්නේ නැහැ)
- un po' di del latte → un po' di latte (ප්‍රමාණයක් කිව්වට පස්සේ article එකක් එපා)
- il zio, i studenti → lo zio, gli studenti (z, s + consonant එකක්, gn, ps වලින් පටන් ගන්න වචනවලට කලින් lo සහ gli)[1]
Article එක තෝරගන්න ඉක්මන් test එකක්
- මම කියන්නේ මොකක් ගැනද කියලා අපි දෙන්නම දන්නවද? නැත්නම් මම කතා කරන්නේ මුළු category එකක් ගැනද? එහෙනම් il, la, i, le වගේ definite article එකක් දාන්න.
- අහන කෙනාට අලුත්, එක දෙයක් ගැනද කියන්නේ? එහෙනම් un, una, uno, un' දාන්න.
- මම කියන්නේ "ටිකක්" හෝ "කිහිපයක්" ගැනද — හරියටම ගණන නොකියා? එහෙනම් del, della, dei, delle දාන්න. ක්‍රියාපදයට පස්සේ නම් article එකක් නැතුව කියන එකත් ගොඩක් වෙලාවට හරි.
- වාක්‍යය negative ද? සාමාන්‍යයෙන් article එකක් දාන්නේ නැහැ: Non c'è pane.
- නාම පදයට කලින් ප්‍රමාණයක් කියන වචනයක් තියෙනවද (un po' di, un chilo di, tanti)? එහෙනම් article එකක් එපා.
del හෝ dei partitive article එකක්ද කියලා බලන්න ලේසි ක්‍රමයක් තියෙනවා. ඒ වෙනුවට "un po' di" (ටිකක්) හෝ "alcuni / alcune" (කිහිපයක්) දාලා බලන්න. වාක්‍යයේ තේරුම තාමත් හරි නම්, ඒක partitive article එකක්.
නිල මූලාශ්‍ර
- Treccani, Enciclopedia dell'Italiano – Articolo
- Treccani, Enciclopedia dell'Italiano – Partitivo
- Treccani, Vocabolario – articolo
මේ ලිපියේ තියෙන්නේ භාෂාව ඉගෙන ගන්න අයට පොදු තොරතුරු විතරයි; මේක නීති උපදෙසක් නෙවෙයි. ඔබේ ඉතාලි ගැන විශේෂ උදව්වක් ඕනේ නම්, ඔබේ Melitalia teacher ගෙන් අහන්න.